Maltańskie panwie solne

W Polsce mamy Wieliczkę, Bochnię i kilka innych czynnych lub zamkniętych już kopalni soli. Na Malcie zaś od wieków sól pozyskuje się z morza. W salinach, do wykutych w skale panwi wlewa się wodę morską, a gdy woda odparuje, na dnie pozostaje sól.

Tego typu miejsca możemy znaleźć prawie wzdłuż całego wybrzeża wysp, zarówno na Malcie jak i na Gozo. I choć większość z nich nie jest już dziś używana, nadal stanowią popularną atrakcję turystyczną i są chętnie odwiedzane przez turystów.

Wczoraj na jednym z blogów trafiłem na wpis o salinach w okolicy Zatoki Xwejni na Gozo i fragment brzmiący: “Solne panwie znaleźć możecie także w innych miejscach wybrzeża Gozo – a nawet na sąsiedniej Malcie. Niestety są one konstrukcjami dużo mniejszymi i skromniejszymi”. Co niestety jak się okazuję trochę mija się z prawdą.

Znając dobrze te znajdujące się w Marsaskali, które też rozciągają się na dość dużym terenie stwierdziłem, że spróbuje porównać o ile mniejsze i skromniejsze są te na Malcie? 😉 Nie było to trudne bo na mapach maltańskiego Planning Authority jest narzędzia do pomiaru nie tylko odległości ale też powierzchni zaznaczonego obszaru. Wystarczyło więc zmierzyć miejsca, w których na zdjęciach satelitarnych daje się rozpoznać panwie solne i porównać.Oczywiście pomiary te nie są precyzyjne, ale skoro wszystkie obszary mierzyłem w ten sam sposób jest duże prawdopodobieństwo, że wyniki można uznać za wystarczające.

Mapa Google z zaznaczonymi obszarami panwi solnych w okolicach Zatoki Xwejni na Gozo.
Obszary panwi solnych w okolicy Zatoki Xwejni na Gozo.

Wspomniane na początku saliny na Gozo rozciągnięte są na odcinku niecałych 2 km między obrzeżami Marsalforn a Wied il-Għasri. Są to grupy wykutych panwi gdzie czasem odległości pomiędzy kolejnymi wynoszą ponad 100 m. Łączna ich powierzchnia wynosi około 28 tys. m².

Oczywiście nie są to największe saliny na wyspach, bo największymi są te w Salina Bay, które zostały stworzone jeszcze przez Zakon Maltański w XVI w. Jednak nie są to, tak jak w innych miejscach, małe baseniki a ogromne panwie o ogólnej powierzchni około 85 tys. m².

Mapa Google z zaznaczonymi obszarami panwi solnych w okolicach Marsaskali.
Obszary panwi solnych w okolicy Marsaskali.

Kolejne duże obszary panwi solnych, które zmierzyłem to te Marsaskali. Tu można je znaleźć tu po obu stronach zatoki, zarówno na Żonqor Point jak i po jej południowej stronie, ciągnące się prawie do Zatoki św. Tomasza. Dziś są trochę mniejsze niż te na Gozo ale kiedyś mogły być porównywalne lub nawet większe. Część obszaru panwi została bowiem zalana betonem podczas budowy Hotelu Jerma Palace, który funkcjonował w latach 1982–2007.

Zalane betonem panwie solne na terenie Hotelu Jerma Palace
Panwie solne na terenie Hotelu Jerma Palace.

Obecnie, to co zostało ma powierzchnię bliską 20 tys. m², czyli jakieś ⅔ tego co w Xwejni. Teren hotelu to około 22 tys. m², oczywiście przed jego budą panwie nie zajmowały całości ale widać je po obu stronach hotelu znikające pod betonem. Prawdopodobnie więc zajmowały kolejne kilka a może nawet kilkanaście tys. m².

Jeśli pójdziemy wybrzeżem dalej to trafimy na półwysep Xrobb l-Għaġin gdzie mamy jedną dużą salinę o powierzchni blisko 18 tys. m². Jest to chyba największa salina w jednym miejscu nie licząc oczywiście (Salina Bay).

Mapa Google z zaznaczonymi obszarami panwi solnych na Xrobb l-Għaġin.
Obszar panwi solnych na Xrobb l-Għaġin.

Ostatnie duży zespół panwi solnych znajduje się na Półwyspie Delimara i jest to jedno z trzech miejsc (po Xwejni i w Salina Bay), w których obecnie pozyskuje się sól.

Znajdujące się tu grupy wykutych panwi solnych zaczynają się w okolicy St Peter's Pool i ciągną się z przerwami przez jakieś 2,5 km wybrzeża, aż po okolice latarni morskiej na końcu Półwyspu Delimara. Mają one łączną powierzchnię około 34 tys. m² więc są największą tego typu saliną na wyspach.

Mapa Google z zaznaczonymi obszarami panwi solnych .
Obszary panwi solnych na Półwysopie Delimara.

Jak się więc okazuje te na Malcie nie są wcale mniejsze i skromniejsze. 😜

Gdyby ktoś chciał się dowiedzieć gdzie jeszcze na Malcie i Gozo można znaleźć panwie solne to tu mapka: www.google.com/maps/d/u/0/edit?mid=1IB3wzcTRtoc-HSjR4DkouS4YzUyGklA&usp=sharing.